Looking back in photographs: How citizens protested, in streets and through art against the bad governance and parallel state in Nepal

I address the '10,00 March' rally in Baneshwar Chowk, Kathmandu on July 23, 2016

The '10,000 March'

More glimpses of the '10,000 March' 

Dozens of MPs interact with Dr KC (speaking, second from right) in the second interaction of this type, on August 16, at Indreni, Baneshwar

Below, for the first time in Nepal, dozens of MPs and top leaders interact in a citizen-organized event aimed at holding a chief of constitutional body accountable for his deeds, same venue. 

The placard speaks for itself

गुडबाई काठमाण्डु!

 जीवनमा दुख परेको बेला धेरै चोटि यस्तो लाग्छः यो चरम अवस्था हो, योभन्दा बढी दुख र मानसिक यातना मानव जीवनमा सम्भव छैन, त्यसैले अब हुने परिवर्तन भनेको सुखद हुनु मात्र सम्भव छ । कति चोटि त्यस्तो निष्कर्ष साँचो प्रमाणित हुन्छ भने धेरैचोटि चाहिं हुँदैन । अर्थात्, दुखमा हामी छिटै आत्तिन्छौं र आफ्नो चित्त बुझाउन अनेक तर्क गर्छौं । हामीले तर्क गर्दैमा त्यो सत्य हुँदैन ।

'The Scream' by Edvard Munch

त्यस्तो तर्क महिनैपिच्छे फेल खाँदै गरेको अवस्थाको कुरा हो ।

अक्सर त्यस्तो अवस्थामा मानिसले जीवनका प्राथमिकता र उदात्त उद्देश्यलाई या त पूरै बिर्सिन्छ, या त तपसिलमा राख्छ अनि दुइटा कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्छः पहिलो भौतिक शरीर बचाउने अनि दोस्रो मानसिक स्वास्थ्यलाई असामान्य हुन नदिने ।

त्यस्ता क्षणहरुमा व्यक्तिको दैनिक जीवन आफैंमा यातनापूर्ण हुन्छ अनि उन्नति र प्रगति तपशिलको कुनै दुर्गम कुनामा कैद भएर बस्छन् ।

अंग्रेजीमा भिसियस साइकल भनिने त्यस्तै चक्रव्यूहबाट गुज्रिरहेको बेला मलाई त्यसबाट निस्किनु सम्भव छ भन्ने विश्वासै थिएन किनकि त्यस्तो चक्रव्यूहभित्र दिग्भ्रमको एउटा बाक्लो न बाक्लो कुहिरो लागेको हुन्छ । त्यो कुहिरोभित्रको निसासिंदो वातावरणमा बाँचिरहन एउटा खास किसिमको मनस्थिति आवश्यक हुन्छ, पशुको जस्तोः न हिजोको पश्चात्ताप, न आजको हतारो, न भोलिको चिन्ता ।

Beauty and nostalgia: Five memorable moments in Kathmandu's theaters

(First published by Setopati)

There are countless things that make Kathmandu an overcrowded city emanating ugliness. But there are some things in Kathmandu that emanate beauty. And there are very few that make one nostalgic about the city. Theaters, on average, make Kathmandu a beautiful city with help of performances that give a much needed distraction to the monotonous lives of the crowd-wary Kathmanduites. On some occasions, however, only nostalgia as a term can capture the essence of the emotion that is brought about by `these performances. Here I revisit five such plays from three different theaters in Kathmandu. Two of the plays from abroad were the part of the 2012 version of Kathmandu International Theater festival performed at Mandala Theater. The other three are from the Nepali theater artists from three different theater groups performed in three different theaters. 

Snapshot from Court Martial (Photo: Nepali Times): Captain Bikash Pokharel, the defense attorney grills one army Havaldar for his lapse in the whole saga.

काठमाडौंको कुरुपता गोदावरीको ऐनाबाट हेर्दा

पिकनिकमा जो देखियोः 


यो शनिवार छोटो आउटिङका लागि अनुकुल परेकाले हामी केही साथीहरु काठमाडौंको दक्षिणतपर्फ गोदावरीमा गयौं । रमाइलो गर्ने कुनै पनि मौका नछाड्ने अभियानअनुसार मन मिल्ने चार जना साथीहरुमध्ये एक साथीलाई उनको कक्षाको पिकनिक जुरेको थियो भने उनको भोजनबाहेक सबै डुलाइमा हामी पनि सहभागी हुने चाँजोपाँजो मिलाएर अरु ३ जना साथीहरुचाहिं आफ्ना सवारी साधनमा त्यहाँ पुग्यौं ।

पिकनिक स्थल नेपाली समाजको एैना थियोः त्यहाँ सबै किसिमका मानिस थिए तर आडम्वरीहरुको बाहुल्य थियो । त्यहाँ संगीत ७नतसुतिमाधुर्यका लागि हैन चर्को बजाएर एक अर्कासित प्रतिस्पर्धा गर्दै आफ्नो अस्तित्वको जनाउ दिने माध्यम थियो । मदिरा धेरै पिउँथे तर झगडा तथा दादागिरी गरेर यति धेरै मानिसलाई देखाउने अवसर कमै जुट्थे त्यसैले कम्तीमा दुइटा समुहमा खुलेर कुटाकुटसहितका झडप भएका देखियो । प्लाष्टिकका थैली र पानीका बोतल जंगलमा असरल्ल छाड्नुमा मानिसहरुले गर्व गर्ने गरेजस्तो लाग्थ्यो । नजिकै रहेका मन्दिर, गुम्बा र ध्यान केन्द्रहरुमासमेत मदोन्मत्त गीतहरुको कानै छाड्ने आवाज फैलिरहेको थियो । डेटिङमा आउनेहरुमध्ये धेरैजसो कलिलै देखिन्थे र धेरै त स्कुल वा कलेज छाडेर आएको स्पष्ट हुन्थ्यो ।

मानव निर्मित विरक्तिको वातावरणबाट बच्न र हाम्रो छोटो र मुल्यवान् समयलाई सदुपयोग गर्न अरु २ जना साथीहरुसहित हामी ६ जनाको टोली फुल्चोकी डाँडाका लागि भनेर उकालो लाग्यौं तर यात्रा ढिलो शुरु भएकाले केही किलोमिटर उक्लेपछि केही साथीहरुले माथि पुग्न सकिने कुरामा विश्वास गुमाए । अब कि पार्टी फुटाउनु पर्यो कि त सबै तलै फर्किनुपर्यो । पहिलेको काँग्रेस, त्यसपछिको एमाले र अहिलेको माओवादीजस्तै पार्टीहरु जम्वो भएपछि किन फुट्दारहेछन् भन्ने तथ्य ज्ञात गर्दै हामीमध्ये धेरैले मन दुखाइ दुखाइ यात्रालाई अधकल्चै छाडेर तलै फर्किने निधो गर्यौं एउटा शर्तमाः बाटैबाट नभएर जंगलैजैगल फर्किनुपर्ने ।

फर्केपछि जे देखियो, त्यो कहाली लाग्दो थियो । त्यो लाज लाग्दो पनि थियो र अत्यास लाग्दो पनि थियो । त्यो पुराना मान्यता भत्किसकेको र नयाँ मान्यता नबनिसकेको समाजको प्रतिमुर्ति थियो । त्यहाँ त्यही देखियो जो पढिएको थियो तर देखिएको थिएन ।

पिकनिकवाला साथीहरुलाई भोजनतिर पठाएपछि र फर्किंदा लत्रिंदै गरेका साथीहरुलाई पर्खिंदै गर्दा हामीहरु २ जना त्यहाँको डूंगा चल्ने ठुलो पोखरीको छेउको चौरमा बसेका थियौं । सबै पिकनिक स्थलहरुमा गरी अन्दाजी १००० भन्दा बढी मानिसहरु आ आफ्नो सुरले रमाइलो गर्दै त थिए नै सबैतिर रन्किरहेका स्पिकरहरु मात्र नभएर दिन ढल्किंदै गएसँगै मानिसहरुको रगतमा अल्कोहलको मात्रा बढ्दै गएअनुसार बढ्दै गएको कोलाहल वातावरणमा व्याप्त थियो । त्यसैबीच मलाई लाग्यो मैले केही अप्राकृतिक र अप्रिय चीज देखिरहेको छु ।

हामीबाट अढाइ देखि तीन मिटर जति टाढा चौरमा एउटा कपाल जर्खरिएको, मुखमा डण्डिफोर आएको र गन्जी र हाफ प्यान्ट लगाएको दलिखम्बे मानिसले एउटा ७बmउस, ८ वर्ष जतिको बच्चालाई अप्राकृतिक रुपमा काखमा बाँधेर राखेको थियो । पहिले त सोचें ये उसैको वा चिनेको बच्चा होला तर समय बित्दै जाँदा त्यसका गतिविधि थप अप्राकृतिक हँुदै गएः घरि जताततै चुम्वन गरेर बच्चालाई मज्जा आयो७तिस भनेर सोध्थ्यो घरि बच्चालाई निमोठ्लाजस्तै गरेर आफुसँगै टौस्थ्यो । बच्चो फुत्किन खुब कोशिस गथ्र्यो तर उसले झन् जबर्जस्ती समात्थ्यो । अब मेरो ध्यान साथीहरुसितको गफबाट पुरै टुटेर त्यो मानिसको चर्तिकलातिर केन्द्रित भएको थियो ।

Celebrating Holi in Kathmandu

Holi was today celebrated in hilly areas and Kathmandu valley of Nepal. 

To know how it feels to actually celebrate this festival, you have to participate in the wild and jubilant acts of fun-making going on the homes as well as streets. 

But a small part of this can be put in words. This is a festival of colors. And multicolors to be more specific.

It is a festival of making fun of each other and also of issues small and big.

This is a festival of sharing happiness above all; one way or the other. 

Despite some perversions like use of corrosive and harmful chemicals as colors and throwing water balloons at people in the roads; especially girls, this festival largely remains one of joy and fun. With that, however, we should not forget that some unscrupulous people use this occasion to insult and terrorize girls and women. And this part needs a drastic reform in the practice. 

Otherwise, it is a great fun to play and even watch people playing with colors. This photograph shows a group of people celebrating the festival of color with the author in far left.