Friday, May 16, 2014

न्यायधीश नियुक्तिमा काँग्रेसः क्यान्सर घाँटीमा, अपरेशन पेटको?

यो देशको सार्वभौमसत्ता जनतामा छ भन्नु खोक्रो आडम्बर मात्र हो । त्यो कतै छ भने देशको कालो वा अनौपचारिक अर्थतन्त्रको साम्राज्य हातमा लिएर बसेका राजनीतिज्ञ र तिनका अन्डरवल्र्ड साझेदारहरुकहाँ छ ।

न्यायधीश नियुक्तिमा काँग्रसको भुमिकालाई यसरी संक्षिप्त गर्न सकिएला ।

संस्थागत शुष्कता, गतिविहीनता र भ्रष्टचारले थला परेको न्यायालयलाई सर्वोच्चका न्यायधीश नियुक्तिमार्फत् पुनः जीवन दिने अवसर आयो सरकारको तथा कानुन मन्त्रालयको जिम्मा सम्हालेको काँग्रेसलाई ।
न्यायालयलाई बिरामी मान्ने हो भने, त्यसको घाँटीमा क्यान्सर थियो, सांकेतिक रुपमा । तर कानुन मन्त्रीका सल्लाहकारहरुले के सुझाव दिए भने, अपरेशन त गर्नु नै छ, पेटको गरे पनि त भैगो, अपरेशन आखिर अपरेशन नै हो  ।

क्यान्सर मिर्गौलाको हो भनेर दाबी गरेर मिर्गौला नै झिकिदिएपछि ढिलो चाँडो न्यायालय निको त होला तर तलमाथि गर्ने भावी राजनीतिज्ञहरुलाई समात्ने दुस्साहस गर्ने छैन भन्नेमा ती मानिसहरुको मतो मिल्यो जसका कुरा कानुनमन्त्री सुन्थे ।

योजना बन्यो, मतियारहरु खोजिए । न्याय परिषद्का अध्यक्षले एक छिन आनाकानी गरे तर उनको फर्मायशमा पेटका अरु एक दुई अंग झिकिदिने भएपछि उनी पनि माने । न्याय परिषद्का अन्य सदस्यमध्ये एकलाई पूरा बलका साथ निर्णयको बचाउ गर्ने जिम्मा दिइयो, चाहे त्यसका लागि जतिसुकै तुक नभएका कुरा बोल्नु परोस् र चाहे तिनलाई मानिसहरुले पागल नै किन नभनुन् ।

अपरेशन टेबलमा न्यायालयलाई राखियो र पेटको छाला काटियो, अपरेशनका लागि । भित्र स्वस्थ मिर्गौला देखियो र उताचाहिं क्यान्सरग्रस्त घाँटी ।

अरु सबैले भन्न थालेः जे भयो भयो, अब पेटलाई बन्द गरेर घाँटीमा अपरेशन थालौं । अब काँग्रेस पर्यो दोधारमाः पेट बन्द गर्यो भने गल्ती स्वीकारेर शिर निहुराउनुपर्ने, मिर्गौला झिकौं भने सबले बुझिसके क्यान्सर कहाँ थियो  कुन अपरेशन हुनुपथ्र्यो ।

अहिलेको काँग्रेसको अवस्थालाई प्रतिनिधित्व गर्ने अर्को एउटा अवस्था पनि छ । खाने कुरा भनेर रछ्यान मुखमा हाल्यो । निलौं भने रछ्यानमा के के छ, बिरामी पार्ला भन्ने डर, ओकलौं भने सबैले देखेर कुरीकुरी गर्लान् भन्ने डर ।

यति भनिसकेपछि अब काँग्रसले कुन बाटो लिनुपर्ला र कुन बाटोले काँग्रसलाई कहाँ पुर्याउला भनेर कुनै बहस गर्नु जरुरी छैन ।



तर अहिलेको अन्योलको अन्त कसरी होला, त्यसको अनुमान लगाउन ज्यादै गाह्रो छ किनकि काँग्रेसले अझै पनि तत्कालीन अपमानको डरले पेटकै अपरेशन गरेर मिर्गौला झिकिछाड्ने वा रछ्यान निलिछाड्ने अड्डी कसेर बसेको छ ।

त्यसबाहेक इतिहासले के भन्छ भने, काग जतिसुकै कराओस्, पिना आफ्नै रफ्तारमा सुकिरहन्छ । एमालेदेखि माओवादीसम्मका माथिदेखि तलसम्मका नेताहरु अहिले अपरेशनचाहिं घाँटीकै हुनुपर्छ र नरहरि आचार्य र दामोदर शर्माले रछ्यान ओकल्नैपर्छ भनेर कराइरहेछन् तर जो कराउँदैछन्, तिनको हैसियत कराउनुमै सीमित रहेको देखाउँछ विगतको अनुभवले । आ आफ्नो क्षेत्रबाट राज्यका अंगहरुलाई कुहाउँदै र झार्दै गरेका एमालेका बामदेव गौतम र विष्णु पौडेलदेखि माओवादीका प्रचण्डसम्मको एक गर्जन सुनेपछि अहिलेका सबै बागी आवाजहरु ङ्यारङ्यारबाट म्याउँम्याउँमा झर्छन् र कुनै दिन चोलेन्द्रहरुकै नाममा लालमोहर लाग्छ र आउँदो दशकभर तिनले न्यायालय कब्जा गरेर अन्यायको खेती गरिरहन्छन् ।

यदि त्यसो नभएर मेरो अनुमान गलत भइदियो भने नेपालमा वास्तवमा विधिको शासन र मुल्यको राजनीतिको साँगुरो भए पनि भविष्य रहेछ भनेर निष्कर्ष निकाल्दा हुन्छ । मचाहिं अझ पनि सम्झिरहेछु निकट विगतमा के भएको थियो, र त्यसले मलाई आशावादी हुनबाट रोक्छ ।

अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग वर्षौंदेखि नेतृत्व नपाएर दाह्रा नभएको बाघको हैसियतमा थियो । त्यसै अवधिमा आयोगका सम्भावित शिकारहरुले गगनचुम्बी महलहरु खडा गरिसकेका थिए र भ्रष्टाचारको रुप चिन्नै नसकिने गरी बदलिएको थियो ।

कतिसम्म भने आफ्नो हातले घुस लिनुपर्ने दिन गैसकेका थिए । गुण्डाहरुको दस्ता खडा गर्यो, राजनैतिक संरक्षण दियो, दुई लाखको कामलाई दुई करोडको ठेक्का दिने व्यवस्था गर्यो, एक लाखको काम गर्यो, एक करोड उनान्सय लाख बाँडेर लियो ।

विश्वविद्यालयमा उपकुलपति नियुक्त गर्नुपर्यो—अरु देशमा विश्वविद्यालयलाई विश्वस्तरको बनाउन कसको कति राम्रो भिजन छ र विगतको ट्रयाक रेकर्ड कति चुस्त छ भनेर हेरिन्छ—कसले कति कार्यकर्ता भर्ती गरिदिन्छ, फर्जी ठेक्कापट्टामार्फत् पार्टीलाई कति नगदको प्रवाह गर्छ, त्यो हेरेर नियुक्ति हुन्छ ।

खेलकुद संघमा नियुक्त गर्नुपर्यो, पार्टीप्रति वफादार छ भने क्रिकेटको ब्याट र बल छुट्याउन नसक्ने ब्यक्ति क्रिकेट संघको नेतृत्वमा पुग्ने भयो ।

अनि किन लिनुपर्यो पक्रिने गरी टेबुलमुनिबाट घुस? किन नेताले आफैं धम्क्याउनुपर्यो व्यापारीहरुलाई? अपहरणको चाँजो किन आफैं मिलाउनुपर्यो नेताले?

यसरी पछिल्लो दशकमा नेपालमा भ्रष्टाचार र भ्रष्टाचारीहरुको अनुहार चिन्नै नसक्ने गरी बदलिएको थियो । राज्य र आम मानिसबाट बाट जे लुटिएको थियो, त्यो फिर्ता गर्नु त असम्भव थियो नै, अख्तियारको नियुक्तिमार्फत् कम से कम भविष्यका लागि भ्रष्टाचारीहरुमा एउटा भय उत्पन्न होला भन्ने जन अपेक्षा अवष्य थियो ।

तर अख्तियारको नियुक्ति कसरी भयो, त्यसलाई सांकेतिक रुपमा यसरी बुझौं ।

राज्यको महत्वपूर्ण निकायका रुपमा रहेको निकायलाई क्यान्सर भएको थियो, मानौं छातीको । क्यान्सर काफी फैलिइसकेको थियो तर ज्यान बचाउन अझै सम्भव थियो । यत्तिकैमा भ्रष्टाचारको उत्तर आधुनिक शैलीमा अभ्यस्त एमाले र माओवादीका शीर्ष नेताहरुको अग्रसरता र पूरानो र नयाँ शैलीको संक्रमणमा रहेको काँग्रेस नेतृत्वको सहमतिमा एउटा योजना बन्यो । निकाय शुष्क र फूकीढल भए पनि यो तंग्रियो भने आफैंलाई गाह्रो पर्छ, त्यसैले बेलैमा बुद्धि पुर्याऔं भन्नेमा सबैको मतो मिल्यो ।

ब्ुद्धि कसरी पुर्याइयो भने, बिरामीलाई अपरेशन गर्ने भनेर थिएटरमा पुर्याइयो । क्यान्सर फोक्सोमा हैन मस्तिष्कमा भएको भनेर टाउको खोलियो । मस्तिष्कको खास हिस्सामा पुगेर निश्चित विधिबाट कुशलतापुर्वक यस्तो हिस्सा काटियो जसले मस्तिष्कलाई नै अधमरो बनाएर कम्तीमा छ वर्षका लागि निष्काम पारिदियो । दिनदहाडै फोक्सोको क्यान्सरलाई मस्तिष्कको क्यान्सर घोषणा गर्दा अवाक् भएका नागरिकदेखि राष्ट्रपतिसम्मले विरोध जनाए, तिमीहरुले अख्तियारलाई मार्न लाग्यौ भनेर आरोप लगाए, पत्रकारहरुले लेखे, बुद्धिजीवीहरुले दिमाग चलाए ।

तर तिनीहरुमध्ये कसैसँग पनि राज्य सञ्चालनको साँचो थिएन र तिनीहरु किनारामा बसेर एउटा वियोगान्त दृश्य हेर्न बाध्य भए जब पहिलेको गर्जन बिर्सेर राष्ट्रका अभिभावक भनिएका राष्ट्रपतिले पुच्छर टाङमुनि घुसारेर ब्रेन डेड अख्तियारलाई औपचारिकता दिए ।

सबैले बुझे, यो देशको सार्वभौमसत्ता जनतामा छ भन्नु खोक्रो आडम्बर मात्र हो । त्यो कतै छ भने देशको कालो वा अनौपचारिक अर्थतन्त्रको साम्राज्य हातमा लिएर बसेका राजनीतिज्ञ र तिनका अन्डरवल्र्ड साझेदारहरुकहाँ छ । लगत्तै चुनाव आयो र मानिसहरुले प्रचण्डलाई दण्डित पनि गरे तर कम्तीमा उनकै जति अग्रसरताका साथ नेपालको अनौपचारिक अर्थतन्त्र थामेका के पी ओली पुरस्कृत भए र पुरानो चक्र कायमै रह्यो । नागरिक नामका रैतीहरु जहाँको तहीं रहिरहे ।

त्यसैले न्यायधीश प्रकरणमा थच्चिने गरी नमच्चिऊँ भनेर प्रयास गर्दागर्दै पनि जति लेखें, त्यो नलेखी म बस्न सकिनँ । आखिर एउटा नागरिकले त्योभन्दा बढी के नै गर्न सक्छ र?

No comments:

विजय कुमारको खुशी पढेपछि

जीवन, खुशी अहंकार

जीवनमा अफ्ठ्यारा घुम्तीहरुमा हिंडिरहँदा मैले कुनै क्षणमा पलायनलाई एउटा विकल्पको रुपमा कल्पना गरेको थिएँ, त्यसलाई यथार्थमा बदल्ने आँट गरिनँ, त्यो बेग्लै कुरा हो त्यसबेला लाग्थ्योः मेरा समग्र दुखहरुको कारण मेरो वरपरको वातावरण हो, यसबाट साहसपूर्वक बाहिरिएँ भने नयाँ दुख आउलान् तर तत्क्षणका दुरुह दुखहरु गायब भएर जानेछन् कति गलत थिएँ !


Read more from Dashain Issue

Debating partition of India: culpability and consequences




Read the whole story here

Why I write...

I do not know why I often tend to view people rather grimly: they usually are not as benevolent, well-intentioned and capable or strong as they appear to be. This assumption is founded on my own self-assessment, though I don’t have a clue as to whether it is justifiable to generalize an observation made in one individual. This being the fact, my views of writers as ‘capable’ people are not that encouraging: I tend to see them as people who intend to create really great and world-changing writings but most of the times end up producing parochial pieces. Also, given the fact that the society where we grow and learn is full of dishonesty, treachery, deceit and above else, mundanity, it is rather unrealistic to expect an entirely reinvigorating work of writing from every other person who scribbles words in paper.


On life's challenges

Somebody has said: “I was born intelligent but education ruined me”. I was born a mere child, as everyone is, and grew up as an ordinary teenager eventually landing up in youth and then adulthood. The extent to which formal education helped me to learn about the world may be debatable but it definitely did not ruin me. There were, however, things that nearly ruined me. There came moments when I contemplated some difficult choices. And there came and passed periods when I underwent through an apparently everlasting spell of agony. There came bends in life from which it was very tempting to move straight ahead instead of following the zigzag course.


Read more