Prof GKC Protest Update: Day 3 -Silence before the storm

The third day of protest by Prof Govinda KC at IOM

Sir is in robust health and stable mood. Interaction with the media personnel has exhausted him a bit but otherwise he is upbeat.

There has been no formal approach by govt so far.

Apparently, the people in the govt are waiting for the doctors to close the service and draw ire of people. But that is not going to happen as early as during the previous protests. The departments at TUTH have decided to keep the services normal and resident doctors are cooperating.

But that does not rule out a disruption of services in coming days as it is the government which is inviting the disruption. Still, it will be our effort to minimize the disruption and accompanying backlash as much as possible and subject to one condition: nothing should happen to life and health of KC sir.

The apparent sluggishness of the developments at TUTH, however, does not mean the protests have not made any impact.

The other side is really worried, only short of panicking and their days are clearly ruined. That in itself is an accomplishment in a country where impunity rules the roost and those at power think they have only privileges and no responsibilities.

In fact, my assessment is that the other side is even more worried now than during the previous protests; the demands are much more comprehensive this time around. Even if KC sir has to end his fast with only few of the demands fulfilled, this episode has brought unprecedented transparency in the workings of the bodies governing health and medical education in the country.

Out of desperation, even the tainted president of NMC has reportedly instructed IOM to punish medical colleges that have taken ineligible students.

More can surely be expected. The reaction of CIAA and judiciary will be interesting to watch as they too have been dragged to the issue this time.

In short, a storm looms ahead as the fate of every culprit in the mess is now uncertain and they'll try and fail to subdue the voice of Dr. KC joined by the doctors, medical students, media and the public.

Prof. Kedar B Mathema and Dr. Arjun Karki were there in TUTH to meet KC sir and the speed and energy with which they are working in devising the medical education is commendable.

Keep tuned for more updates.

Why IOM will not be split

पहिले निर्णय अनि प्रक्रिया, दश  वर्षको काम दश  दिनमा?

यसकारण आइओएम टुक्रिंदैन

तानाशाही व्यवस्थाहरुमा पनि बेलाबेलामा चुनाव हुन्छ । तर तिनमा चुनाव गर्ने निर्णयसँगै सत्ताधारी दल वा समुहले कति प्रतिशत मत ल्याउने भन्ने निर्णय पनि हुन्छ । तानाशाह र उसका आसेपासेहरुले बन्द कोठामा निर्णय गर्छन् कि चुनाव कहिले गर्ने र कति मत ल्याउनेः उनान्सय प्रतिशत नै ल्याउने कि पचहत्तर प्रतिशत जति ल्याउँदा पनि हुन्छ । अनि नियोजित रुपमा राज्यका सबै अंगहरुको दुरुपयोग गरेर चुनाव हुन्छ र त्यसको चाहेजस्तो नतिजा निस्कन्छ । मानिसले कसलाई कति भोट दिन्छन् भन्ने सरोकारै रहँदैन ।

पहिले निर्णय वा निश्कर्ष अनि प्रक्रिया । नेपालमा लोकतन्त्र आए पनि सुशासन खस्कँदै गएकाले यो विकृति धेरैतिर व्याप्त छ । निर्णय गलत नहोस् भनेर निर्माण गरिएका प्रक्रियाहरु खाली औपचारिकतामा सीमित भएका छन् । हुँदाहुँदा निर्णय बन्द कोठामा गरिहाल्नु अनि लोकलाजका लागि प्रक्रियाको नाटक गर्नु सामान्य भइसकेको छ ।

जस्तो कि, कुनै पदमा जागिर खुल्यो, (खास गरी सरकारी कार्यालयका लागि करार कर्मचारी खोज्दा) भाइभतिजालाई छिराउनु छ तैपनि हाकिमले विज्ञापन गरी टोपल्छ, दुनियाँका छोराछोरीलाई झुठो आशा देखाउँछ तर निर्णय त पहिल्यै भइसकेको हुन्छ । राज्यका प्रमुख निकायहरुमा नियुक्ति गर्नुपर्यो, दलीय नेताहरुको बन्द कोठाको बैठकमा भागवण्डाका लागि घम्साघम्सी हुन्छ, एउटा निर्णय निस्कन्छ, अनि बल्ल त्यसमा लालमोहर लगाउन औपचारिकता शुरु हुन्छ । न्यायधीश नियुक्त गर्नुपर्यो, उसरी नै दलहरुसित लेनदेन गरेर नामको टुंगो लागिसक्छ अनि बल्ल न्याय परिषद्को औपचारिक बैठक । हुँदाहुँदा अनियमिततालाई रोकेर मेरिटोक्रेसीलाई भरथेग गर्नुपर्ने अख्तियारजस्तो निकायको प्रमुखको छनोट नै आफैंमा भ्रष्ट नेताहरुको लाभ–हानिको हिसाबकिताब गरेर बन्द कोठामा गरियो । त्रिदलीय गिरोहको यस्तो कदमको विरोध गरेर शुरुमा सिंहझैं गर्जेका राष्ट्रप्रमुख समेत अन्ततः मुसामा झरेर बन्द कोठामा भइसकेको निर्णयलाई लालमोहर लगाउन बाध्य भए ।

त्रि वि र स्वास्थ्य मंत्रालय: दुई खलनायकको कथा

अहिले स्वास्थ्य मंत्रीको यो प्रयास सफल हुनु भनेको भोलि नेपालमा योग्य चिकित्सक कसरी बनाउने भन्ने निर्णय बाँसबारीको काउन्सिलमा हैन बल्खु, सानेपा वा पेरिसडाँडाका पार्टी कार्यालयहरुमा हुनु हो । चिकित्सकहरुको यत्रो प्रतिरोध र व्यवधान हुँदा त यिनले चिकित्सा शिक्षालाई सुपारी तस्करीजस्तै खाली कमाइको भाँडो बनाइसकेका छन्, त्यो पनि पार गरे भने अझ के के गर्लान्? 

 ................ 

चार दशकभन्दा बढी समयसम्म निरन्तर बिस्तार र विकास भएर महाराजगञ्जस्थित अस्पताल जुन अवस्थामा पुगेको छ, एउटा बेनाम अस्पताललाई त्यो अवस्थामा पुर्याउन यही स्थितिमा अरु चार दशक नै लाग्ने देखिन्छ । तबसम्मका लागि यी मानसिक रुपमा विचलितहरुको गुरुयोजना के हो? एउटा सुई नलगाई डिग्री पाउने नर्सहरु? एउटा जाँच नगरी डिग्री पाउने ल्याब जनशक्ति? एउटा सीटीस्क्यान नदेखी डिग्री पाउने रेडियोलोजी प्राविधिक? एकाध बिरामी जाँच्न नपाई डिग्री पाउने चिकित्सक?

………………

यी खलनायकहरु पदबाट झर्दा त्यहाँ अकस्मात् नायकहरुको उदय होला भनेर सपना देख्ने  स्थिति त  छैन तैपनि यिनमा  भन्दा कम  दुस्साहस र आपरधिकता भएका मानिसहरु आए भने केहि भए पनि  अवस्था सुध्रिएला भन्ने झिनो आसाचहिं जीवितै छ। 

लिखित आख्यानमा होस् वा नाटक वा चलचित्रजस्ता श्रव्यदृश्य आख्यानमा होस्, असल र खराबबीच द्वन्द्व देखाउनु छ भने त्यसका लागि एउटा नायक र अर्को खलनायकको सृजना गरिन्छ । खलनायक जति क्रुर, दुष्ट र भयावह, नायक उति नै सज्जन, साहसिक र बुद्धिमान । एउटा कमजोर खलनायकको सामुन्ने राम्रो नायक पनि त्यति राम्रो देखिन छाड्छ ।

पछिल्लो समयमा कुनै पनि व्यक्ति निरपेक्ष असल र खराब हुन सक्दैन, त्यसैले फर्मुलामा बनाएका भनिने नायक र खलनायकवाला चलचित्रहरुले समाजको सही चित्र उतार्दैनन् भनेर वैकल्पिक विधाका धेरै शक्तिशाली चलचित्रहरुले व्यक्ति व्यक्तिबीच त्यस्तो लक्ष्मण रेखा खिच्न छाडेर एकै व्यक्तिको मनोविज्ञानका असल र खराब पाटाहरुको चित्रण गर्ने प्रयास गरेको पाइन्छ । हुन पनि समाजमा फर्मुलामा बनेका चलचित्रहरुमा झैं सज्जनता र साहसको भण्डार भएका तर कुनै अवगुण नभएका नायकहरु पाउन असम्भवप्रायः छ । दुर्भाग्यवश, चलचित्रका खलनायकहरुसित मिल्ने मानिसहरुचाहिं यत्रतत्र पाइन्छन्, जसमा मानवता र अन्य मानवसुलभ गुणहरु भेट्नु असम्भवप्राय हुन्छ । तिनीहरुबाट आम मानिसहरु त्रस्त भइरहने अवस्था छ ।

केही दर्जन, केही सय वा हजार मानिसलाई त्राहिमाम पार्ने वा तिनको जीवन तहसनहस पार्ने खलनायकहरु समाजमा गनिसाध्य छैनन् । तिनबारे एकाधको चर्चा यदाकदा मिडियामा हुन्छ, अनि मानिसहरुले बिर्सन्छन् र सबै काम यथावत् हुन्छ ।

चित्रलेखाज्यू! डाक्टरी डिग्री बेच्ने व्यवसाय शुरु गरेकोमा बधाइ

तीनै दल सर्वसम्मतिका साथ डाक्टरको डिग्री बाँड्ने काम काउन्सिल र आइओएमबाट खोसेर आफ्नो कार्यालयमा तान्न खोजेका हुन् भने खुलेआम त्यस्तो घोषणाका साथ आउन्, एक अंकको आइक्यू भएकी एउटा मन्त्रीलाई गुपचुप चिठी लेख्न लगाएर सारा नेपालीहरुको भावी स्वास्थ्यलाई खतरामा पार्ने उनीहरुलाई कुनै अधिकार छैन । 

अहिले एसएलसी पास गर्न जति सजिलो छ, डेढ दशकअघि त्यति सजिलो थिएन । त्योभन्दा अर्को एक दशकअघि त एसएलसी पास गर्नु भनेको आफैंमा ज्यादै ठूलो उपलब्धि हुन्थ्यो । कायम शिक्षा प्रणालीमा बहुसंख्यक विद्यार्थीहरु फेल हुँदा हुँदा आजित भएको सरकारले उत्तीर्ण संख्या बढाउन गुणस्तरमा सुधार गर्न नसकेपछि उत्तर पुस्तिका जाँच गर्दा र ग्रेस मार्क थप्दा उदारता अपनाउन थाल्यो । तैपनि बहुसंख्यक विद्यार्थीहरु अहिले पनि फेल नै हुन्छन् ।

त्यही अलि चुनौतीपूर्ण एसएलसी भएको अघिल्लो दशकको कुरा हो, गाउँका स्कुलबाट मुस्किलले एक्जाम्टेड भनिने परीक्षा दिएर वर्षौंमा एसएलसी पास भई शहरमा क्याम्पस पढ्न आएका कति विद्यार्थीहरु क्याम्पसमा फेल हुँदा हुँदा आजित भएर वैकल्पिक बाटो खोज्थेः भारतको विहारबाट नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्र बनाएर ल्याउँदै बेच्दै गर्ने गिरोहको संगत गरेर । मुस्किलले भए पनि दश हजार जति जोडजाड गर्यो भने एउटा तयारी मार्कशिट र सर्टिफिकेट आउँथ्यो उताबाट अनि उनीहरु अर्को तहमा भर्ना हुन्थे वा जागिरका लागि आवेदन भर्थे ।

####

नेपालमा चिकित्सा शिक्षामा व्याप्त अराजकताबीच देशका ठूला दलहरु मिलेर आइए, आइएड वा आइकमका नक्कली प्रमाणपत्र जस्तै डाक्टरको डिग्रीका पनि प्रमाणपत्र बेच्ने व्यवसाय खोल्न तयार भएका देखिन्छन् । र उनीहरुको त्यो प्रयासमा अदालतले पनि पूरा साथ दिएको देखिन्छ ।

उहिले विहारमा भौतिक अस्तित्वविनै कागजमा विश्वविद्यालयको हैसियत बनाएर प्रमाणपत्र छाप्दै बेच्दै गर्नेहरुले नेपालको शिक्षा प्रणालीलाई कति असर पारे र तिनीहरु अहिले के अवस्थामा छन्, त्यो त थाहा छैन, तर पछिल्लो किसिमको उद्योगले चाहिं नेपालको चिकित्सा शिक्षा क्षेत्रलाई धराशायी बनाएर नेपालको चिकित्सा पेशालाई विश्वकै बदनाम बनाउने स्पष्ट छ । र साथै नेपालीहरुको सिंगो भावी पुस्तालाई पनि चोरीसरहको डिग्री लिएर आएका चिकित्सकहरुको जिम्मामा छाड्ने अवस्था छ ।

####
गत माघ र फागुन महिनामा काठमाडौंस्थित त्रि वि शिक्षण अस्पतालमा डा गोविन्द केसीको अनशन र नेपाल चिकित्सक संघको ऐक्यबद्धता तथा सक्रियतामा भएको आन्दोलनको केन्द्रीय मुद्दा थियोः चिकित्सा शिक्षाको क्षेत्रको भद्रगोल र मनपरी अन्त गरेर नेपालमा स्तरीय चिकित्सा शिक्षाको सुनिश्चितता गर्ने । आन्दोलन साम्य हुने बेला नेपाल सरकार, डा के सी र नेचिसंबीच भएको सम्झौताअनुसार नेपालमा चिकित्सा विश्वविद्यालय स्थापना गर्ने तथा नेपालका लागि नयाँ चिकित्सा शिक्षा राष्ट्रिय नीति बनाउने भनेर दुइवटा समिति बनाइएको थियो । ती दुवै समितिले अहिले आआफ्ना प्रतिवेदनहरु बुझाइसकेका छन् ।

दुवै समितिको अन्तिम लक्ष्य भनेको नेपालको चिकित्सा शिक्षामा एकरुपता र गुणस्तर ल्याउने थियो । देशमा चिकित्सा नीति र विश्वविद्यालय नै आउने भनेपछि ती आएपछि मात्र देशका सबै भौगोलिक क्षेत्रलाई न्याय हुने गरी र गुणस्तरमा सम्झौता नहुने गरी मात्र नयाँ मेडिकल कलेजहरुलाई सम्बन्धन दिने भन्ने पनि त्यतिखेरको सहमति थियो ।

डा के सीको अनशन तोडाउनका लागि अहिलेको अवस्थामा नेपालमा नयाँ मेडिकल कलेजको सम्बन्धन बन्द नै भयो भनेर प्रधानमन्त्रीदेखि मन्त्रीहरुले पटकपटक सार्वजनिक रुपमा अभिव्यक्ति दिए । मेडिकल कलेज खोलिहाले पनि सकभर सस्तो र सहज चिकित्सा शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाका लागि सरकारी लगानीमा खोल्ने भन्ने समेत त्यतिखेर कुरा भयो ।

अर्को शब्दमा, डा के सीको आन्दोलनको मूल मुद्दा थियो, चिकित्साको डिग्री विहारको विनाअस्तित्वको विश्वविद्यालयले दिएको खोटो डिग्रीजस्तो नहोस् । त्यो डिग्री स्तरीय पनि होस् र त्यो डिग्री लिनेहरुले दिने स्वास्थ्य सेवा आम मानिसको पहँचमा पनि होस् भन्ने आन्दोलनको मर्म थियो ।

अनशन तोडिएको दिनदेखि प्रधानमन्त्रीदेखि त्रि वि पदाधिकारीसम्म सबैको नियत बदलियो र अहिले उनीहरु सबै मिलेर डा के सीको अनशनका उपलब्धिलाई निस्क्रिय पार्न संगठित रुपमा लागेका छन् ।

तर अनशनभरको मिडिया कभरेजले नेपालमा अहिले भएकै मेडिकल कलेजहरुले ज्ञान र सीपयुक्त चिकित्सक  बनाउनभन्दा चिकित्सकको डिग्री महँगोमा बेच्न प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् भन्ने खुल्यो । विधिको शासन कायम गर्ने भनिएका अख्तियारलगायतका निकायहरुका लागि त्यो एउटा अपमानजनक झापड थियो ।

कसैको आमरण अनशन नभएकै कारण यो क्षेत्रमा हात हाल्न रोकिएको जस्तो गर्दै लगत्तै अख्तियारले नेपालमा कायम मेडिकल कलेजहरुको अनुगमनका लागि नेपाल मेडिकल काउन्सिलसित मिलेर देश दौडाहा गर्यो ।

आफ्नो लाज छोप्न अख्तियारले गरेको त्यस्तो दौडाहाले के देखायो भने वास्तवमा नेपालका निजी मेडिकल कलेजहरुले विशेषज्ञ चिकित्सकहरुको डिग्री खुलेआम बेच्ने बाहेक केही गरेका छैनन् । पहिलोपल्ट डा के सी र आन्दोलनरत चिकित्सकहरुले वर्षौंदेखि भन्दै आएको कुरा अख्तियार र मेडिकल काउन्सिलले भने र त्यो डिग्री बेच्ने काम बन्द गरिनुपर्छ भने ।

फलस्वरुप विभिन्न निजी मेडिकल कलेजमा स्नातकोत्तर तहका शतप्रतिशतसम्म गरेर कुल सीटमध्ये सत्तरी प्रतिशतभन्दा बढी सीटहरु खारेज भए । मेडिकल काउन्सिलले त्यो यथार्थ देखेर पहिल्यै निर्णायक कदम उठाएको भए त्यस्तो स्थिति नै आउने  थिएन । तर ढिलै भए पनि काउन्सिलले आफ्नो पेशागत धर्म थाम्न लागेको भनेर काउन्सिलको त्यो कदमको सबैले सराहना गरे ।

त्यसैबीच एकम् लज्जा परित्यज्य सर्वत्र विजयी भवेत् भनेझैं लाज त्यागेर सर्वोच्च पुगेका एउटा न्यायधीशकहाँ त्यो मुद्दा पुगेपछि उनले अघिल्लो साल डिग्री बेच्न मिल्ने अहिले किन नमिल्ने भन्ने तर्क गर्दै त्यो खरीद बिक्री प्रक्रिया यथावत् राख्ने आदेश दिए ।

र अहिले धमाधम ती विशेषज्ञ डाक्टरका डिग्रीहरु बिक्री भइरहेका छन्, पचासौं लाखमा । कूल कारोबारचाहिं पचासौं करोडमा पुग्छ र त्यसको कति हिस्सा न्यायधीशकोमा पुग्छ वा पुग्दैन, त्यो अनुमान मात्र गर्न सकिन्छ ।

शिक्षण अस्पताल समस्या समाधानको रोडम्याप

(First published in Setopati as यसरी टुंग्याउन सकिन्छ डाक्टर गोविन्द केसीको अनशन)

डा के सीका माग पूरा गर्ने चार ठोस तरिका

त्रिवि पदाधिकारीहरुः अपराध प्रमाणित हुनुअघिको अवस्थामा

(First published in Setopati as: उपकुलपतिसहित त्रिवि पदाधिकारीको बहिर्गमन नै टिचिङको समाधान)

अब आफ्नो कार्य सम्पादनको उत्कर्षमा पुगेर हिजोदेखि गिरी प्रतिवेदनले दोषी किटेका प्रमुख दुईमध्ये एक रतेन्द्र श्रेष्ठलाई त्रिवि शिक्षण अस्पतालको कार्यकारी निर्देशक बनाएर पठाएपछि त त्रिवि पदाधिकारीहरुको नियतबारे शंका गर्नुपर्ने कुनै ठाउँ नै रहेको छैनः पूर्वाधार र जनशक्ति शुन्यप्राय भएका निजी मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन दिने, प्रवेश परीक्षामा व्यापक अनियमितता तथा रकम लेनदेन गर्ने, एक पटक भैसकेको प्रवेश परीक्षाबाट निजी मेडिकल कलेजलाई विद्यार्थी पुगेनन् भने उत्तीर्णांक घटाएर पुनः प्रवेश परीक्षा लिनेजस्ता सबै गतिविधि रोकिनुपर्ने हैन कि भविष्यमा अझ व्यवस्थित तरिकामा गरिनुपर्छ भन्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ श्रेष्ठको नियुक्तिले।  

डा के सी नभएका भए वा सामान्य भए के हुन्थ्यो?

First published in Setopati as: डाक्टर केसी सस्तो लोकप्रियता चाहन्छन्?

डा के सीका पटक पटकका अनशनहरु व्यर्थ भए र हामीकहाँ त्यस्तो हतियारको औचित्य छैन भन्नेहरु या त यी कुराहरुबारे अनभिज्ञ छन्, या त त्यसो भन्नुमा उनीहरुको निहित स्वार्थ छ । त्यसबाहेक सामाजिक संजाल लगायतमा अरुको कुरा काटेर र आलोचना गरेरै बौद्धिक रोजीरोटी चलाउनेहरुलाई त चर्चामा रहेको मुद्दा मात्र चाहिएको हुन्छ, आफूले लिएको अडान सही वा गलत भन्ने हेक्कासम्म हुँदैन । 

डा गोविन्द के सीको आम नेपालीहरुमा अपिल

त्रि वि पदाधिकारीहरुः पुलिसको हाकिम चोरको नाइके?

 प्रक्रिया र नियमकै कुरा गर्ने हो भने त एउटा स्वायत्त संस्थाले गर्ने नियुक्ति वा बर्खास्तीका लागि कुलपति तथा प्रधानमन्त्रीले पटक पटक भिटो लगाउनुपर्ने अवस्था गम्भीर र असामान्य हो । एउटा नियुक्तिलगायतका विषयम त्रि विको रवैयाको विरोधमा देशभरका चिकित्सकहरु आन्दोलित हुनु पर्ने अवस्था पनि असामान्य हो । एउटा जन प्रतिनिधिले म मन्त्री भएर नियम कानुन बंग्याएर भए पनि मेरो व्यावसाय फस्टाउने व्यवस्था मिलाउँछु भन्नु पनि असामान्य हो र एउटा राजनीतिक दलले एउटा व्यक्तिलाई गुण्डागर्दी गरेर एउटा संस्थाको शेयर जबर्जस्ती अरुबाट खोस्न सघाउनु पनि असामान्य हो ।

चिकित्सकहरुको आन्दोलनबारे आम नेपालीहरुमा अपिल

 आदरणीय महानुभावहरु 
अहिले चिकित्सकहरुले देशभर अत्यावश्यकबाहेकका सेवाहरु नियमित ओपीडीहरुबाट नदिएर इमर्जेन्सी वा अस्पताल परिसर वा सडकबाट दिइरहेको अवस्था छ । त्यसबाट सर्वसाधारण बिरामीहरुप्रति पर्न गएको असुविधा सबैलाई ज्ञात भैसकेको छ ।

यसैबीच आज आमरण अनशनको १३ औं दिनमा अत्यन्त पीडा र कमजोरीका बीच सास बचाउन संघर्ष गर्नुभएका डा गोविन्द के सीका मागहरु सुनुवाइ नभएको कारणले उहाँका मागहरु पूरा गराउन चिकित्सकहरुले आन्दोलन अझ सशक्त बनाउनुपर्ने अवस्था आएको छ ।

यस्तो विषम परिस्थितिमा आम मानिसबाट आउने गुनासो, दुखेसो र आक्रोशलाई हामीले अन्यथा नलिंदै यो आन्दोलनबारे नबुझिएका अरु कैयौं कुरा बुझाउने उद्देश्यले यो सम्बोधन गरिएको हो ।

गुनासो १ः डाक्टरले खास गरी गरीब बिरामीहरुको दुख बुझेनन्, अस्पताल छाडेर क्लिनिक दौडे र सेवाभाव बिर्सेर चिकित्सालाई पेशा बनाए

– कुनै बेला डाक्टर भगवान् मानिन्थे (गम्भीर रोग वा दुर्घटनाबाट बाँचेका कसैकसैले अझै पनि त्यसो मान्छन् तर अब आम धारणा त्यस्तो रहेको छैन), त्यसो त त्यो बेला धेरै मानिसले राजालाई पनि भगवान् मान्थे । तर अब समय फरक छ । समाज व्यवस्थाको काँचुली फेरिएसँगै अब पहिले मानिसले जे भनेर भगवानलाई बुझ्थे, त्यो बुझाइ नै फेरिएको छ ।

जब नैतिकताले बाँधिएको अवस्थाबाट चिकित्सा पेशा नियम कानुनले बाँधिएको अवस्थामा पुग्दैछ, हाम्रो देशमा पनि अरु विकसित देशमा जस्तै विधिको शासनले यो पेशालाई मर्यादित बनाउनुपथ्र्यो । तर हामीकहाँ त्यस्तो भएन । लागू औषध तस्करीजस्ता अवैध काम गरेर कमाएको पैसा समेत स्वास्थ्य र चिकित्सा क्षेत्रमा लगाएर तस्करी धन्दाकै गतिमा नाफा गर्ने मनसाय राखियो र हाम्रा नीति निर्माता र नियम पालक भनिएका राजनीतिज्ञहरु त्यस्तो धनमा किनिए र कानुनी राजको धज्जी उडाए ।

यो देशका बढीमा दर्जन जना मानिसको अकुत नाफाका लागि नेपालीको सन्तानले एउटा विशेषज्ञ डाक्टर बन्न डेढदेखि दुई करोड तिर्नुपर्ने अवस्था कायम राखेर त्यसरी पढेको डाक्टरलाई दार्चुलामा गएर मासिक साठी हजार रुपैयाँमा काम गर्न कसरी लगाउन सक्छ यो सरकारले? त्यसरी सेवा दिने व्यवस्था मिलाउन त सरकारले दुई चार लाख लगानीमै उत्कृष्ट क्षमताका विद्यार्थी छानेर त्यस्तो पढाइ पढाउने र त्यहाँ पठाउनुपर्ने हो, जुन नीति तल्लो तहका एमबीबीएस र बीडीएसका कोर्सको हकमा एक हदसम्म कार्यान्वयन भइरहेको पनि छ ।

ठीक त्यही दुई करोड लगानी गर्ने डाक्टर शहरमा जागिर गरेर बस्यो भने त सरकारले दिन्छ करीब पचास हजार, अब कल्पना गर्नुस्ः के डाक्टर निजी क्लिनिक नदौडी सम्भव छ? गरीबको सेवा गर, दुर्गममा सेवा देउ भनेर यी राजनीतिज्ञहरुले डाक्टरलाई पाठ मात्र पढाउने कि उचित नीति निर्माण र तिनको पालन मार्फत् कम लगानीमा स्तरीय डाक्टरहरु बन्ने वातावरण पनि मिलाउने?

Calling a spade a spade: what is Dr. Shashi Sharma up to?

A version of this article was first published in today's Setopati. 

The situation surrounding the fast onto death by Dr. Govinda K C in TU Teaching Hospital (on 6th day today) has become very complicated with blatant refusal of the tainted Dean Dr. Shashi Sharma to step down. The resulting deadlock is likely to be very costly for the medical fraternity as well as the country.

As Dr. Sharma with his yesterday's statements has made a bitter confrontation inevitable, the doctors in the country are all set to proceed rather aggressively to force him to step down so that the life of Dr. Govinda K C can be saved. The issues of patients suffering because of such a tussle in one institution will surely catch the media headlines in the coming days. But meanwhile some issues that do not come easily to the surface and hence left in dark yet matter immensely in the whole saga have to be dug upon at this opportunity. For this precise reason, the behavior and potential motive of the Dean Dr Sharma have to be understood at length.

Dr. Sharma has been arguing that he has come through due process and cannot be forced out now merely because someone opposes him. He has frenzily proposed to transform the institution and even to help establish an independent medical university out of ill-fated Institute of Medicine(IOM). He has overtly rubbished the other demands of Dr. K C like punishing the former IOM officials for irregularities during their tenures by saying that 'nothing had ever been proved against them'.

Unable to point out how Dr. Sharma's appointment process could be questionable, the doctors till yesterday had been trying to seek a face-saving measure for him as well while saving the life of Dr. K C. By openly dismissing the possibility of stepping down and trying to subvert the entire discourse on reforming public institutions by stopping political interference, however, Dr. Sharma has readied himself for a heavy and bruising landing down the line.

So what are the parallels of Dr. Sharma in Nepali society? What developments led him to today's position?

वार कि पारको अवस्थामा शिक्षण अस्पतालको आन्दोलन

नयाँ डिन डा शशि शर्मा र अनशनरत डा गोविन्द के सीका आ आफ्नै अडानका कारण पेचिलो बन्दै गएको अवस्थामा कसरी डा शर्माको एउटा बदनियतपूर्ण कदमले उनको बिश्वसनीयता शुन्यमा झारेर उनको पदत्यागलाई निर्विकल्प बनाइदिएको छ, त्यसको नालीबेलीः 

अनशनको चौथो दिन डा गोविन्द के सीको स्वास्थ्य स्थिति तीव्र गतिमा बिग्रंदै गर्दा संकटको निकासका लागि गरिएका प्रयासहरुको नतिजा अझै आइनसकेको अवस्था छ । शैक्षिक गतिविधि ठप्प पारेर आज मन्त्री परिषदका अध्यक्ष खिलराज रेग्मीलाई भेट्न गएका विद्यार्थीहरु रेग्मीका स्वकीय सचिवलाई भेटेर उनका तर्फबाट समस्या समाधानका लागि तीव्र पहलको आश्वासन पाएर फर्केका थिए ।

त्यसरी नै हालसम्म मुख नखोलेका शिक्षण अस्पतालका चिकित्सक शिक्षक संघ र नेपाल प्राध्यापक संघले पनि आज अलगअलग विज्ञप्तिमार्फत् डा के सीका मागहरु सम्बोधन गरी उहाँको जीवन रक्षाको अपिल गरेका छन् ।

अनशनका क्रममा सातवटा माग राखेका डा के सीले आधारभुत रुपमा सम्बोधन नगरी नहुने भनेर राखेका दुई माग (हालका डिन शशि शर्माको राजीनामा र वरिष्ठताका आधारमा नयाँ डिनको नियुक्ति तथा हाललाई नयाँ मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन दिने प्रक्रियाको रोक्का) पूरा नभएसम्म डा के सीको अनशन नतोडिने निश्चित छ ।

यसैबीच नव नियुक्त डिनका आजका गतिविधिले चाहिं उनी पदमा रहिरहेर समस्या समाधान हुने सम्भावना शुन्यमा झारेका छन् ।

डिन शर्माको आजको त्यस्तो कदम के थियो भने उनले आज सबै बिभागीय प्रमुखहरुको बैठक बोलाएर संकट समाधानबारे चर्चा गरे । बैठक सकिएर बाहिर आएर मिडियासामू ठिक ती कुरा गरे जुन भित्र निकालिएको निष्कर्षको ठिक विपरीत थिए । उनको त्यस्तो अभिव्यक्ति के थियो भने सबै विभागीय प्रमुखहरुको साथ उनलाई छ र तीन महिनामा खास काम गर्ने गरी उनलाई पदमा कायम राख्न सबैजना सहमत छन् ।

शर्माका त्यस्ता अभिव्यक्तिपछि विद्यार्थीका प्रतिनिधिहरुले दिउँसोको उक्त मिटिङका सहभागी रेडियोलोजी, हाड जोर्नी र सर्जरी विभागका प्राध्यापकहरु (क्रमशः डा राम कुमार घिमिरे, डा दीपक महरा र डा के पी सिंह) संग भेट गरेर यथार्थ पत्ता लगाए । तीनै जना प्राध्यापकहरुको दिउँसोको मिटिङको सारांश यस्तो थियोः मिटिङमा डिन डा शर्माले संस्थामा कार्य सम्पादनका लागि सम्बन्धन तत्काल रोक्नेदेखि लिएर स्वायत्त मेडिकल युनिभर्सिटी बनाउनका लागि ३ महिनाभित्र स्पष्ट रोडम्याप बनाउने र त्यसो गर्न नसकेमा तीन महिनामा पद परित्याग गर्ने प्रतिबद्धता जाहेर गरे, जुन कदमहरुले उनका अनुसार डा के सीका मागहरु पूरा हुन्थे । त्यसमा सबैजसो विभागीय प्रमुखहरुको उत्तर के थियो भने, त्यो रोडम्याप लगेर डा शर्माले डा के सीलाई अनशन तोड्न मनाउन सके त्यसमा सबैको समर्थन हुने तर त्यसो नभएको अवस्थामा सबैका लागि डा शर्माको पदभन्दा डा के सीको जीवन मूल्यवान भएकाले डा के सीलाई बचाउन कसैले पनि कुनै पनि कदम उठाउनुपर्ने भन्ने थियो ।

पानी धमिल्याउने कोशिस गर्दै डा शशि शर्मा

Opinion

अनशनको तेस्रो दिन आज डा गोविन्द के सीको स्वास्थ्य तीव्र गतिमा खस्किंदै गर्दा विवादको केन्द्र बनेका नव नियुक्त डिन डा शशि शर्माले एउटा पत्रकार सम्मेलन गरेर अवस्थालाई अझ गम्भीर र संकटपूर्ण बनाएका छन् ।

सम्मेलनमा बाँडिएको प्रेस रिलिजमा डा के सीका मागहरुलाई एक एक गरी बुँदागत रुपमा सम्बोधन गरिएको छ र अधिकांश बुँदामा शर्माले हास्यास्पद रुपमा मपाइँत्व प्रदर्शन गरेका छन् । तर ती बुँदामा भनिएका भन्दा नभनिएका कुराहरु संकटमोचनमा निर्णायक रहने अवस्था रहेको छ । खास गरी शर्माले गरेको मागको सम्बोधनलाई अनशनरत डा के सीले नमानेको खण्डमा के हुने भनेर कतै खुलाइएको छैन र उक्त रिलिजको सार हेर्दा अहिलेको अवस्थामा शर्मा पछि नहट्ने बरु आवश्यक परे 'संस्थाको हितका लागि' डा के सीको ज्यानलाई नै खतरामा पार्न तयार रहेको सन्देश दिन खोजिएको छ ।

त्यसो त शर्माका शब्दहरुलाई पूर्णतः सत्य मान्ने हो भने संस्था बचाउन डा के सीलाई परित्याग गरेर सबैजना तुरुन्त उनका एजेण्डाहरु लागू गराउन जुट्नुपर्ने देखिन्छ । कतिसम्म भने IOM लाई अलग्गै मेडिकल युनभर्सिटी बनाउन समेत आफू लागेर सफल हुने क्रममा रहेको भ्रम पार्न खोजेका छन् ।

तर शर्मा नियुक्त भइआएको पृष्ठभुमि हेर्दा तिनका कुनै पनि कुरामा विश्वसनीयता भेट्न गाह्रै हुन्छ ।

एक, डा के सीको अनशन शुरु हुने बेला हातपात गरेर उहाँलाई तर्साउने प्रयोजन गरेर आएका गुण्डाहरुले ने वि संघको नाम लिए पनि ती ने वि संघ हैनन् भन्न आज ने वि संघका केन्द्रीय सदस्य नै अनशन स्थलमा आएर वक्तव्य जारी गर्नुपर्यो तर तिनै गुण्डाले शशि शर्माको पक्षमा गरेको नाराबाजीपछिको रहस्य के थियो त्यो अहिलेसम्म खुल्न सकेको छैन । 

Host of bodies at TUTH come formally in solidarity of Dr. Govinda K C

Commentary

As one of the most significant developments today, a host of professional and student bodies at TUTH have broken the silence and formally called the respective authorities to address the demands of Prof. Dr. Govinda K C--in fast unto death from yesterday--to save his life.

Among the bodies are National Resident Doctors' Association (NRDA), umbrella body of PG students, Free Student Union (FSU), the political umbrella body of the students, Nepal Medical Students' Society (NMSS), another elected body of the medical students, Madhesh Students' Forum (MSF), umbrella body of the Madheshi students in the institution and Democratic Professors' Association (DPA), a body of professors.

While the language is slightly different in each of the release, the message is nearly the same.

Also, the student bodies have clearly deplored the incident of vigilante groups trying to disrupt Dr K C's program yesterday. Nepal Student Union (NSU) in particular was very unequivocal in condemning the hooliganism as the goons had mentioned that they had been sent there by NSU to 'support Dr. Shashi Sharma'.

Conspicuous by their silence in the whole issue were the Faculty Doctors' Association (FDA) and Nepal Professor's Association (NPA), both bodies which were engaged very actively during the earlier fasts of Dr. K C.

डा गोविन्द के सी को आमरण अनशनः भ्रम र यथार्थ

डा गोविन्द के सी ले हिजोदेखि शुरु गर्नुभएको आमरण अनशनबारे केही भ्रम फैलाउने प्रयास गरिएकाले तिनबारे केही स्पष्टीकरण दिनु आवश्यक हुन गएको छ ।

भ्रम 1: यो आन्दोलन व्यक्ति विशेषका विरुद्ध अर्को व्यक्ति विशेषको पक्षमा हो ।

यथार्थः पहिलेका दुई अनशनदेखि अहिलेसम्म आउँदा खास व्यक्तिको विरोध वा वकालत गर्ने डा के सीको मान्यता छैन । तर संस्थामा परस्पर विपरित छवि बोकेका मानिसहरु त्यति नै फरक एजेण्डा र कार्य सुची बोकेर देखिने गरी आएकाले डा के सी का मागमा व्यक्तिको नामै किटिएको अवस्थामा पनि त्यो खास प्रवृत्तिका प्रतिनिधिहरुको विरोध वा समर्थन हो ।

भ्रम 2. चिकित्सक शिक्षक संघ, प्रध्यापक संघ, आदिको विगतमा झैं समर्थन नभएकाले यो आन्दोलन सफल हुँदैन ।

यथार्थः पहिलेदेखि नै डा के सीले कुनै व्यक्ति वा संगठन विशेषको स्वार्थका लागि आन्दोलन नगरेकाले जहिले पनि उहाँ अघि अघि लाग्ने र पेशागत र नैतिक धर्मले अरु सबैले उहाँलाई समर्थन र सहयोग गर्ने अवस्था हो । विगतमा भन्दा यसपालि सहयोगको अवस्था फरक रहला वा नरहला त्यो भन्न सकिंदैन । तर त्यसले डा के सीको आन्दोलन र एजेण्डालाई कुनै तात्विक अन्तर पर्ने देखिंदैन ।

'IOM an institute, not prostitute'; Dr Govinda K C declares war against the corrupt TU officials and their political patrons

A new struggle starts at IOM, TUTH in an attempt to prevent the institution from sinking as a result of the endless greed of the politicians and their proxies in the institution.


Barely one and a half years after his two fasts forced the politically appointed TU officials to make merit-based appointments in the Institute of Medicine, Dr. Govinda K C today announced an all out struggle against the corruption and brazen political interference in the institution.

This time the protest will have the demand of larger clean up of the institution including the resignation of the blatantly corrupt TU officials, he said to the group of doctors and other employees in the TU premises. He also outlined his vision of establishing an autonomous medical university by dissociating the IOM from the labyrinth of TU.

'IOM is an institute, not prostitute', he reiterated explaining how the shoddy politicians and their cadres guised as professionals have been behaving with the institution as if it were the means of their illicit wealth-gathering and nothing else.

To all the young doctors who have been facing an uncertain future at the institution, he exhorted to look into the larger interest of the institute which is the only way of securing future of everyone in the long term. By this he was referring to the constant non cooperation of the TU officials to the outgoing team of Dr. Prakash Sayami which has brought to halt the process of promotion and permanence of the faculty members.

भविष्य कसाइको हातमा कि डाक्टरको?

(मिति २०७०.९.११ गतेको अन्नपूर्ण पोष्ट दैनिकबाट साभार )

कल्पना गर्नुस्, कुनै मेशिन चलाउँदा तपाइँको पाखुरा काटिएर छुटियो । तपाइँ नजिकैको ठूलो अस्पताल पुर्याइनुभयो । त्यहाँ सम्भव भए तपाइँको हात जोडिनुपथ्र्यो नभए तपाइँको तत्कालीन अत्यावश्यक उपचार र बचेको पाखुराको राम्रो सम्हार गरेर आवश्यक परे रेफर गरिनुपथ्र्यो । तर त्यहाँ त्यसो भएन, उपचारमा आएका डाक्टर लठ्ठिएजस्ता देखिए र उनले आफ्नो नशाको सुरमा तपाइँलाई बेहोशै नपारी बयानै गर्न नसकिने पीडा दिएर कसाइले झैं उपचार गरे । तपाइँ टाउको काटेको खसीझैं फट्फटाइरहनुभयो तर तिनले जबर्जस्ती तपाइँको बचेको पाखुरा टालटुल पारे र भर्ना गरे ।


के तपाइँ त्यो अवस्था कल्पना गर्न सक्नुहुन्छ? सक्नुहुन्न भने पनि मैले आफ्नै आँखाले त्यो अवस्था देख्नुपरेको थियो । विशेषज्ञ भनेर छिमेकी देशबाट झिकाइएका ती चिकित्सकले सधैं बिहान नशाजन्य पदार्थ सेवन गरेर आएर त्यस्तो सेवा दिन्थे । तैपनि तिनको त्यो स्तरको काम निर्विघ्न चलिरह्यो तिनी आफैं एक दिन कोठामा झूण्डिएर नमरेसम्म ।

Screenshot from the mail online news story about a procedure in China in which a severed hand was transplanted to the leg so that it could later be safely re-connected to severed arm. Such an advance in health sector is not impossible but in Nepal? Here we are jeopardizing the health of an entire future generation just because some greedy and corrupt officials administer the institutions that are responsible for advancement of the sector in the country. 

नियतिवश ती चिकित्सकले उपचार गरेका बिरामी सबैजसो गरीब र पिछडिएका हुनाले तिनका कामलाई लिएर अस्पतालमा कुनै बबण्डर मच्चिएन, कम्तीमा अहिले सम्झिने गरी । तर तिनको उपचार पाउने मानिसहरु शिक्षित र सचेत भएको भए उनीहरु के गर्थे त? नेपालको अहिलेको स्थिति हेर्दा त्यो अवस्थामा अस्पतालमा तोडफोड र आगजनी हुन सक्थ्यो, चिकित्सक पिटिन सक्थे र तिनको जागिर खुस्किन सक्थ्यो । तर त्यसबाट उपलब्धि के हुन्थ्यो?

नेपालमा अस्पताल र डाक्टरसँग सम्बन्धित जति पनि घटना, दुर्घटना वा लापरवाहीको अरोपका समाचारहरु आउँछन्, तिनको टुंगिने प्राथमिक तरिका हुलदंगा र तोडफोड हो भने सबैभन्दा माथिल्लो तहचाहिं माफी, मिलापत्र वा क्षतिपुर्ति । तर त्यसबाट माथि उठेर त्यस्ता समस्या किन आउँछन् त भन्ने विषयसम्म अर्थपूर्ण तरिकाले कोही पनि पुगेको देखिंदैन। ती समस्याको समाधान गर्ने कुरा त परै जाओस् ।


अब एक छिन गम्भीर भएर विचार गरौंः मानिसको ज्यान बचाउनेजस्तो पवित्र कर्तव्य बोकेर चिकित्सा शिक्षा हासिल गरेका मानिसहरुको योग्यता, दक्षता, कार्य सम्पादन र नैतिकतामै प्रश्न उठ्ने अवस्था कसरी सिर्जित भएको छ भनेर ।

केही महिनाअघि शिक्षण अस्पतालमा एक पत्रकार महिलाको अवर्णनीय तरिकाले बच्चा गुमेपछि एउटा सञ्चार माध्यममा उनको लेख छापियो । लगत्तै शिक्षण अस्पतालकै एक रेजिडेन्ट डाक्टरले हो हामी गल्ती गर्छौं र हामी सच्चिनुपर्छ भन्ने पारामा लेखिएको अर्को लेख पनि छापिएपछि ती दुवै लेख लामो समयसम्म लोकप्रिय रहे । त्यो अवस्था आउनुमा को वा के जिम्मेवार छ र दीर्घकालमा ती समस्याको कसरी समाधान हुन सक्छ भनेर मैले मेरो ब्लगमा खराब डाक्टर निर्माणको कथा भनेर अर्को लेख लेखें । त्यो लेखमा केही बिस्तारमा लेखिएका केही बुँदाहरु अहिलेका केही घटनाक्रमहरुसित जोडेर छोटकरीमा हेरौं समस्याको जरो कहाँ छ र कसरी त्यो समाधान हुन सक्छ ।

IOM affiliation fiasco: test of credibility and integrity for Lokman Singh Karki

All in all, an institution that serves thousands of patients each day and that produces a significant part of health manpower including specialist doctors in the country is now at the mercy of a politician, barely literate in anything other than political intrigues and backed by an unscrupulous gang of goons.

One year on, legacy of Dr Govinda K C survives at TUTH

(Recent posts on the issue:

पानी धमिल्याउने कोशिस गर्दै डा शशि शर्मा

Host of bodies at TUTH come formally in solidarity of Dr. Govinda K C

डा गोविन्द के सी को आमरण अनशनः भ्रम र यथार्थ

'IOM an institute, not prostitute'; Dr Govinda K C declares war against the corrupt TU officials and their political patrons

भविष्य कसाइको हातमा कि डाक्टरको?

शिक्षण अस्पताल, राजनीति र अपराध

IOM affiliation fiasco: test of credibility and integrity for Lokman Singh Karki

खराब डाक्टर निर्माणको कथा)

 

Recapitulating the developments in TUTH over past year in relation to the two fasts by Dr. Govinda K C, I realize that the fight to ensure better accountability in the institution has not been an easy one. And if it were not for the daring challenge by Dr K C, the status quoits would have won the fight long back. An overview:

Last year this day, Dr. Govinda K C started his first fast-onto-death. The CA had just collapsed after monumental failure to draft constitution in the country and TUTH also appeared to be at the brink, ready to sink at any time.

It was a not-exactly-bright summer day, just like today when he gave his justification for the fast and ventured into the uncharted territory. The number of people in the institution siding with him in his drive against institutionalization of corruption was impressive. The TUTH seminar hall soon became the rallying point for all those who wanted transparency and better accountability in the institution.

Looking back after one year, Dr K C has been by and large successful in the mission. But that has not come at a small price. The hidden aspects of the saga were far more decisive than the apparent ones in determining the outcome. Here I will scrutinize three crucial moments over the past year when Dr. K C's unwavering instance saved the institution from outright plunder.


Moment one: first fast onto death

During the first fast, Baburam Bhattarai had been a thoroughly discredited leader after letting the CA collapse during his term as PM and still sticking to the post. He was largely powerless and more so in the face of TU officials all of whom had got the posts for their political affiliations. In particular the Jhalanath-appointed VC Hira Bahadur Maharjan appeared ready to go to any length to ensure that the plunder continued in the institution and his part of the cut kept flowing to him. The vested interests were so intense that not even the Chancellor of the university, the PM, could do anything.

Dr. K C during the first fast onto death

As a result, the fast stretched for four long days. There was a widespread hue and cry, national media also covered the developments well. Finally, the TU officials had to relent and they appointed a senior Pharmacology professor Dr. KK Kafle as TUTH Dean apparently in the basis of seniority as demanded by Dr. K C. For the time being, the crisis was over.


Moment two: the second fast onto death

Barely a month had passed and the new Dean retired. In the meantime, the TU officials had been applying all their might to restore the old system of patronage and plunder. They neither made the appointments in junior posts in the institution as recommended by Dr Kafle nor showed any willingness to appoint new Dean on the basis of merit or seniority.

Within six weeks of first fast, the situation became what it had been before: TU officials were again scrambling to get their party's man to the post of Dean at TUTH. The promise of seniority-based appointment had been duly abandoned.

Thus Dr. K C was forced to his second fast onto death on a rather disappointing and frustrating environment in the institution, barely a month and half from first fast. This time, the sycophants of politicians in the hospital did everything to discredit him and went on to even stage a farcical relay fasting in the premises of the hospital.

At the end however, after Dr. K C had undergone a arduous 5-day long fasting, authorities were forced to yield to his demand and they appointed Dr. Prakash Sayami as Dean in seniority basis.


Moment three: the fast that was avoided

The crisis again came haunting the institution when Dr. Sayami was forced to resign by the TU authorities who were unwilling to mend their ways and scrambled to get their men (read the sycophants of politicians) in positions inside IOM and TUTH at any cost.

As the matter lingered for days and TU authorities drew a lot of negative publicity for forcing a seniority-based appointee to resign, nothing appeared to really change.

TUTH: A new era in sight with Dr. Bhagwan Koirala's return

To much relief of many people inside and outside TUTH, the TU and government officials have finally relented to the demands of Dr. Bhagawan Koirala enabling him to return to his job at TUTH, according to sources.

The best part of the return is that the mudslinging going on among interest groups in the institution will now remain a mean exercise among people in leisure and nothing more. With lingering uncertainty about the fate of the post of Executive Director, the vitriolic attacks against Dr. Koirala had a real chance of being taken seriously by many people.

Bhagawan Koirala during an interview, in 2012. (Source: Wikimedia Commons)

While every word written in newspapers about the insincerity of the doctors in the institution may not be true, the allegations were not entirely baseless. Accordingly, while Dr. Koirala may not be the 'god' to the institution as depicted in many columns, he is akin to a good surgeon to a moribund patient.

It is a fact that the media caught attention of the developments in the institution from very early on when the cleansing drive of Dr. Koirala had just started. As the no. of newspaper cuttings pasted in notice boards praising him started to increase, people started to complain: here, see this person who makes journalists write all good things about himself.

When the majority of media reports favored Dr. Koirala in the wake of his resignation, his detractors were in the receiving end. But over past few days, their retaliatory pieces had made way to the 'Letter to editor' sections of some of the newspapers. And they were prompt to make magnified copies of those letters and paste them everywhere in the hospital giving an impression that a really ugly spat was going on in the institution.